|
|
|
Bossen
Ontginning bossen :
Per jaar verdwijnen tussen de 17
en 25 miljoen ha. tropisch woud door diverse vormen van overexploitatie. In
delen van de wereld worden bosecosystemen zwaar op de proef gesteld.
De gevolgen van die ontbossing laten zich tot ver
buiten de bossen zelf voelen. De bossen en bomen spelen immers een belangrijke
rol in de regulering van de waterhuishouding en van de koolstofkringloop van de
aarde – ze bepalen dus voor een deel het wereldklimaat. Daarnaast komen in de
tropische wouden 60 à 80% van alle dier- en platensoorten op aarde voor. Gezien
de grote biologische rijkdom van de tropische wouden, zal de continue
vernietiging ervan ook de grootste verliezen veroorzaken. Voor de volken die er
leven, vormen ongeschonden tropische bossen de enige inkomstenbron en een
voorwaarde om sociaal en cultureel te overleven. Tenslotte zijn de wouden
levensnoodzakelijk voor de honderden miljoenen mensen die rond de wouden leven.
De oorzaken van de wereldwijde ontbossing zijn divers :
Commerciële houtkap
Kolonisatie van de wouden door kleine en landloze boeren die op de vlucht
gedreven worden door een gebrek aan ontwikkelingskansen elders :
- industrialisering en mijnbouw, grootschalige energieprojecten,
- grootschalige landbouw- en veeteeltprojecten.
Sommige Derde Wereldregeringen en de soms corrupte
elite rond hen zijn gedeeltelijk zelf verantwoordelijk voor de teloorgang van
het regenwoud. Maar de geïndustrialiseerde landen kunnen niet onschuldig
pleiten; het onopgeloste schuldenvraagstuk, de dalende grondstoffenprijzen en de
stijgende energie- en consumptiebehoeften in het Noorden blijven een
onoordeelkundige exploitatie van de tropische bossen (en andere natuurlijke
hulpbronnen) sterk in de hand werken. Die wordt overigen vaak nog gefinancierd
door de industrielanden en de internationale financieringsorganisaties.
bron : Brazilië platform 1992
Amazonegebied
Inheemse Volken
In het Braziliaanse Amazonegebied wonen 220
verschillende inheemse volken, in Peru 40 en in Ecuador 10. In het Venezolaanse
Amazonegebied worden 17 inheemse talen gesproken, in Bolivia 33 en in Colombia
52. Deze inheemse volken zijn vaak heel arm, ook al wonen zij in een streek met
heel veel natuurlijke rijkdommen.
Leven in het woud
Zij jagen op dieren die in of bij het water leven: vissen, schildpadden,
capybara's, krokodillen. Zij maken gebruik van blaaspijpen, gifpijlen en speren.
Tegenwoordig vervangen zij deze soms ook door vuurwapens, als zij zich die
tenminste kunnen veroorloven.
De groepen jagers- verzamelaars
leefden vroeger als nomaden. Zij woonden gedurende vier à vijf jaar in hetzelfde
kamp tot de natuurlijke rijkdommen daar uitgeput raakten. Daarna trokken zij
verder. Doordat de grond nu wordt ingenomen door niet -inheemsen, zijn bepaalde
groepen gedwongen om zich ergens te vestigen en aan landbouw te doen. Daardoor
gaan niet alleen hun tradities verloren, maar verliezen zij ook de zeggenschap
over hun grond ten gunste van bosbouwers, goudzoekers, enzovoort.
In de varzeabossen wonen heel
veel mensen. Zij oogsten er wilde rijst, bonen, peper, coca, bananen en maniok,
… In de varzeabossen groeien de gewassen snel: op zes maanden tijd in plaats van
in twaalf maanden elders. Omdat de overstromingen moeilijk te voorspellen zijn,
kan er ook hongersnood ontstaan.
In de wouden die niet
onderstromen, past de bevolking de brandcultuur toe, ook zwerflandbouw genoemd.
Zij kweken er vooral maniok. Wanneer de natuurlijke vegetatie verdwenen is,
verliest de grond heel snel zijn voedingsstoffen. De kwekers moeten daarom
regelmatig nieuwe terreinen vrijmaken.
Mensenrechten
Vandaag woont het grootste deel van de indianenstammen
in reservaten voor inheemse volken, die 'resguardos' worden genoemd. Hun
levensstijl bestaat uit een mengeling van traditionele en moderne elementen. Er
zijn nog maar heel weinig mensen die volledig afgezonderd van de buitenwereld
leven.
In Brazilië heeft de inheemse
bevolking inspraak gehad bij de afbakening van haar gronden. Zo kon zij ervoor
zorgen dat de grenzen rekening houden met het traditionele grondgebruik. Deze
terreinen staan bekend als "inheemse gronden".
Sommige inheemse groepen worden ook nog "achtervolgd". Arme mensen die worden
overgeplaatst uit overbevolkte gebieden en die in het Amazonegebied aan
overlevingslandbouw komen doen of goud komen zoeken, dringen vaak door op de
inheemse gronden of leveren concurrentie met de inheemsen voor dezelfde
rijkdommen.
Ontwikkelingsprojecten
(wegenaanleg en andere projecten) zorgen ook voor problemen. De inheemse volken
kunnen daar niet veel tegen beginnen.
Illegale houtkap
 Wereldwijd zijn bossen bedreigd door
ontbossing en bosdegradatie. De oorzaken zijn talrijk, maar illegale houtwinning
is zeker één van de belangrijkste. In bepaalde regio's vormt illegale houtkap
oneerlijke concurrentie voor elk bedrijf dat verantwoord bosbeheer, met de
bijkomende investeringen, wil realiseren. Soms maakt dit verantwoord bosbeheer
en boscertificering zo goed als onmogelijk.
Illegale houtkap veroorzaakt naast ecologische ook
ernstige sociaal-economische problemen. Voor de 300 miljoen mensen die voor hun
levensonderhoud afhankelijk zijn van bossen, in het bijzonder voor talrijke
inheemse volken, is illegale houtwinning, en de bijhorende bosvernietiging, op
termijn een enorme bedreiging. Daarenboven betekent illegale houtkap voor de
herkomstlanden een belangrijk verlies aan inkomsten, onder andere via het derven
van taksen die normaal gezien geïnd worden voor legaal gekapt hout. Ontbossing
gaat gepaard met een verlies aan biodiversiteit. Ontbossing heeft ook globale
ecologische gevolgen: droogte, overstromingen, enz.
Als reactie op oproepen tot de boycot van hout uit
boreale en tropische streken in de jaren '80, ontstond in de jaren '90 het
concept van boscertificering. Wereldwijd werd er reeds 23,8 miljoen ha bos
gecertificeerd volgens de principes en criteria van FSC . Van deze totale
oppervlakte ligt echter 80% in de ontwikkelde landen. In sommige streken is
certificering echter een enorme opgave, omdat vaak in de illegaliteit wordt
gewerkt. Certificering kan op lange termijn een antwoord bieden, maar een
tussenstap is nodig door zo snel mogelijk illegale kap te stoppen.
Illegale houtkap bestaat onder verschillende vormen
o.a. kappen buiten het toegekende concessiegebied, meer kappen dan is
toegestaan, exploiteren van beschermde boomsoorten, niet voldoen aan
arbeidsregelgeving, niet betalen van taksen, enz. De problematiek rond illegale
houtkap is complex en omvangrijk Ook België en Vlaanderen zijn in een zekere
zin "medeplichtig". Minstens 10% van de jaarlijkse totale houtinvoer in België
wordt illegaal gekapt. Hout uit Rusland komt minstens voor 20% uit illegale
bronnen, uit Kameroen is de export minstens 50% illegaal en ga zo maar door…
Links :
http://www.nciv.net
http://www.11.be
http://www.vodo.be/
http://www.fsc.org
http://www.boscompensatie.be/
http://www.boscompensatie.be/?q=node/101
http://www.rainforest.org/
http://www.forestpeoples.org/
http://www.vciv.be/klimaatverbond.htm
http://vlaamscentrumvoorinheemsevolken.skynetblogs.be/
|
|
