|
|
|
Intellectuele
eigendomsrechten
Patenten
”Een patent is een exclusief recht gegeven voor een uitvinding, die het product
is van een proces dat leidde tot een nieuwe manier om iets te doen, of een
nieuwe technische oplossing biedt voor een probleem”. Dit is de definitie die de
World Intellectual Property Organisation (WIPO) geeft aan een patent.
Een patent wordt verondersteld de uitvinding van een patenteigenaar te
beschermen tegen namaak en commerciële concurrentie. Deze bescherming geldt voor
een beperkte tijd, gewoonlijk twintig jaar. Een patentbescherming houdt in dat
het onderwerp van het patent niet op commerciële schaal kan geproduceerd worden,
gebruikt of verkocht worden zonder de toestemming van de patenteigenaar. Een
patenteigenaar heeft het recht te beslissen wie gebruik mag maken van een
gepatenteerde uitvinding voor een periode waarin de uitvinding beschermd is. De
patenteigenaar kan toelating of een licentie geven aan anderen om zijn
uitvinding te gebruiken tegen wederzijds overeengekomen voorwaarden. Hij kan
zijn patent ook verkopen aan iemand anders die dan de nieuwe eigenaar wordt.
Traditionele kennis
In vele delen van de wereld, niet alleen in de megadiversiteit gebieden, hebben
inheemse volken over de loop van vele generaties een traditionele kennis
opgebouwd over het ecosysteem waarin ze leven en de biodiversiteit die erin
voorkomt. Minstens zo belangrijk als de pure kennis zijn de levenswijze en
praktijken die inheemse volken ontwikkeld hebben om op een zo efficiënt
mogelijke manier om te gaan met de biodiversiteit en hun ecosysteem. Bovendien
werd door de landbouwgemeenschappen in vele delen van de wereld een enorme
verscheidenheid aan rassen van bepaalde voor de landbouw en veeteelt nuttige
planten en diersoorten ontwikkeld. Tot voor kort werden traditionele kennis en
technieken in verband met landbouw en ambachtelijke activiteiten als gemeen
erfgoed van heel de mensheid beschouwd. Men ging er ook van uit dat men alleen
in de landbouwsector patenten kon nemen op levende organismen met betrekking tot
het ontwikkelen van nieuwe variëteiten. De groei van de farmaceutische en de
biotechnologische industrie heeft dit veranderd.
Biopiraterij
Wetenschappers gaan op zoek naar inheemse kennis over geneeskrachtige
planten, geurstoffen, smaakstoffen, kleurstoffen, lijmstoffen, harsen,
insectenwerende stoffen,schimmelwerende stoffen, landbouwtechnieken, natuurlijke
bestrijdingstechnieken van plantenziekten, nieuwe voedingsgewassen, ect.. Maar
ze gaan ook op zoek naar genetische materiaal, inclusief menselijk genetisch
materiaal! Dit laatste gebeurt onder meer in het kader van het Human Genome
Diversity Project (HGDP), een onderdeel van het Human Genome Project. Dit
project wil een collectie genetisch materiaal aanleggen van 10.000 tot 15.000
individuen behorend tot 772 verschillende etnische groepen, waaronder vele
inheemse volken. Deze collectie wordt opgeslagen in de American Type Culture
Collection in Rockville, Maryland, USA. Nooit werd dit project voorafgaandelijk
besproken met inheemse personen, gemeenschappen of volken. Op geen enkele wijze
hebben inheemse personen, gemeenschappen, volken of organisaties ooit
toestemming gegeven voor dit project. Talrijke inheemse organisaties,
gemeenschappen en volken hebben zich uitgesproken tegen het HGDP en zijn
onmiddellijke beëindiging geëist.
Collectieve intellectuele eigendom
Het voorbije decennium won de idee steeds meer veld dat de biodiversiteit en de
traditionele kennis daaromtrent vernietigd worden omdat ze ondergewaardeerd
zijn. Als de kennis van individuele “wetenschappers” als eigendom beschouwd
wordt, waarom zou traditionele kennis dan niet als eigendom beschouwd worden,
vragen ze zich af. Ze willen ook niet dat de toepassingen van hun traditionele
kennis ingaan tegen de waarden die gelden in hun culturen, bijvoorbeeld dat de
natuurlijke omgeving niet onomkeerbaar gewijzigd wordt, wat zou kunnen gebeuren
door genetische manipulatie. Daarom eisen inheemse volken dat hun toestemming
vereist is voor niet-traditionele toepassingen van hun traditionele kennis en
zeker voor commerciële toepassingen van hun kennis.
De Conventie over Biologische Diversiteit (CBD) van 1992 erkent “de grote en
traditionele afhankelijkheid van vele inheemse en lokale gemeenschappen die
traditionele levenswijzen afhankelijk maakt van de biologische grondstoffen” en
de “wenselijkheid om voordelen om voordelen die voortkomen uit het gebruik van
traditionele kennis, uitvindingen en gebruiken die relevant zijn voor het behoud
van de biologische diversiteit en het duurzaam gebruik van zijn onderdelen, op
een eerlijke wijze te verdelen”. Meer bepaald in art. 8 (j) stelt ze “iedere
ondertekende regering zal voor zover mogelijk kennis, vernieuwingen en
praktijken van inheemse en lokale gemeenschappen opnemen in haar nationale
wetgeving en het evenwichtig delen in de opbrengst voortkomend uit het gebruik
van zulke kennis, vernieuwingen en praktijken aanmoedigen”.Het blijft in de CBD
echter bij een principe, er is nog steeds geen mechanisme ontwikkeld dat art.
8(j) operationeel maakt.
link :
http://www.iwgia.org/sw230.asp
|
|
